Nummer 3 2025

Twee artikelen, vier forumbijdragen, twee columns, twee congresverslagen en twee boekbesprekingen– formeel zou je ons zomernummer op deze manier kunnen samenvatten. Maar dat zegt niets over de rijkdom aan gedachten, ervaringen en inzichten die de verschillende auteurs in dit nummer delen. U leest over uiteenlopende thema’s als patiëntgebonden tegenoverdracht, onbedoelde stigmatisering van psychosegevoelige mensen, de rol van AI in therapie, vastzitten en opnieuw perspectief vinden, kwetsbaarheid en contact, culturele herworteling, trauma en emoties bij kinderen, en rouw als posttraumatische groei.

In het eerste artikel vat Anton Hafkenscheid verschillende onderzoeken samen die hij de voorbije jaren samen met collega’s uitvoerde naar de kwaliteit van de Beoordelingsschaal Beïnvloedingsboodschappen-Circumplex (BBB-C) als meetinstrument voor patiëntgebonden tegenoverdracht. Deze vragenlijst– die interactioneel werkende collega’s wellicht kennen – is de Nederlandstalige bewerking van de IMI-C van Kiesler. De oorspronkelijke vragenlijst werd echter nooit onderzocht op zijn veronderstelde patiëntgebonden component en dit is dus nu wel gebeurd voor de Nederlandstalige versie – met interessante bevindingen die u verderop kunt lezen.

Mathias Dekeyser staat in zijn artikel stil bij de onbedoelde stigmatisering van psychosegevoelige mensen die binnen psychotherapie vaak optreedt. Hij verweeft zijn persoonlijk bewustwordingsproces hieromtrent met inzichten uit de wetenschappelijke literatuur. Hoewel in theoretische modellen een duidelijke verschuiving merkbaar is van een louter biologische naar een meer interpersoonlijke benadering, ziet hij dat hulpverleners in de praktijk cliënten met psychosegevoeligheid toch vaak blijven benaderen vanuit een medisch-biologisch kader. Hij pleit ervoor om meer met een existentiële bril te kijken, waardoor we mensen opnieuw als lotgenoten kunnen zien in plaats van als ziektebeelden. Zo kunnen we bijdragen aan het verminderen van de onbedoelde uitsluiting die deze cliënten vaak ervaren.

In ons vorige nummer bespraken we een onderzoek waarin therapeutische antwoorden van ChatGPT vergeleken werden met die van menselijke therapeuten. Deze bijdrage riep opvallend veel reacties op en wordt ook vaak geraadpleegd via onze website – een teken dat het thema leeft en vragen oproept bij onze lezers. Daarom besloten we om in dit nummer verder ruimte te geven aan reflecties op de mogelijke rol van artificiële intelligentie (AI) binnen de psychotherapie. Vier collega’s – Kirsten Copier, Mathias Dekeyser, Hilde Libbrecht en Theo Maagdenberg – delen in forumbijdragen hun persoonlijke reflecties, bedenkingen, twijfels en associaties bij dit onderwerp.

Ruth Mariën beschrijft in haar column hoe het creatieve en het therapeutische proces soms samenkomen in het moment van vastzitten. Aan de hand van een therapiefragment laat ze zien hoe ‘de put’ niet alleen een metafoor voor lijden kan zijn, maar ook een ruimte waarin iets kan kantelen. Niet door harder te werken, maar juist door zachter te worden, te vertragen, aanwezig te zijn en het niet-weten toe te laten.

In een ingetogen en indringende column reflecteert Sofie Verdegem op een gesprek dat blijft nazinderen. Ze onderzoekt hoe moeilijk, maar tegelijk waardevol het is om echt contact te maken met iemand wiens leefwereld ver afstaat van de jouwe. Een pleidooi voor nabijheid, nieuwsgierigheid en het durven betreden van het onbekende – ook wanneer
dat ongemakkelijk of onzeker aanvoelt.

In onze rubriek ‘congresverslagen’ brengt Ayse Dogan verslag uit van het ‘Congres transculturele geestelijke gezondheidszorg’, dat in maart plaatsvond in Kortenberg, over hoe culturele wortels een bron van steun en herstel kunnen vormen. Patric Esters brengt een persoonlijk verslag van het ‘Jaarcongres Trauma bij kinderen’, waar thema’s als relationele veiligheid, suïcidaliteit, seksueel misbruik en culturele gevoeligheid centraal stonden.

Tot slot vindt u twee boekrecensies. Remy de Gouw bespreekt een kinderboek over emoties dat ouders kinderen kan helpen bij emotionele ontwikkeling, en beoordeelt het vanuit zowel wetenschappelijke als ervaringsgerichte invalshoek. Marion Verkade recenseert het boek van Nele en Wouter Stinckens, waarin ze aan de hand van hun persoonlijke verlieservaringen een diepgaande reflectie bieden op rouw, liefde en existentiële groei.

Ik hoop dat dit rijkgevulde nummer u deze zomer niet alleen helpt ontspannen, maar u tegelijk inspireert en met nieuwe energie oplaadt voor het komende werkjaar.

Namens de redactie,
Árpi Süle
Hoofdredacteur